تست سرطان روده در منزل چیست و چه چیزی را مشخص میکند؟
تست سرطان روده در منزل در واقع یک روش غربالگری است و نمیتوان آن را ابزاری برای تشخیص قطعی سرطان دانست. برای این منظور، چند نوع کیت آزمایشی برای تست سرطان روده در منزل در داروخانه موجود است که میتوانید متناسب با راحت بودن روش استفاده هر کدام برای شما، یک مدل را تهیه کرده و این تست را در منزل انجام دهید.
در این روش، فرد نمونه مدفوع را طبق دستورالعمل کیت در خانه جمعآوری میکند و در برخی موارد نتیجه تست برای خود فرد قابل فهم نیست و نمونه باید برای بررسی به آزمایشگاه تحویل داده میشود.
بسته به نوع تست، نمونه از نظر وجود خون پنهان در مدفوع یا تغییرات غیرطبیعی DNA بررسی خواهد شد. مشاهده این موارد میتواند احتمال وجود پولیپهای پیشسرطانی یا سرطان روده بزرگ را مطرح کند؛ اما نتیجه مثبت لزوما به معنای ابتلا به سرطان نیست. خونریزی ناشی از هموروئید، شقاق یا برخی مشکلات گوارشی نیز ممکن است نتیجه را مثبت کند.
از طرف دیگر، نتیجه منفی هم سرطان را صددرصد رد نمیکند؛ زیرا بعضی ضایعات بهطور مداوم خونریزی نمیکنند یا نشانگر قابلشناسایی وارد مدفوع نمیسازند. بنابراین اگر نتیجه تست مثبت باشد، برای پیدا کردن علت و بررسی دقیقتر روده معمولا انجام کولونوسکوپی ضرورت دارد. به زبان ساده، تست خانگی زنگ هشدار ابتلا به سرطان را به صدا درمیآورد، اما تشخیص نهایی را مشخص نمیکند.
انواع تست سرطان روده در منزل
تستهای خانگی سرطان روده با بررسی نمونه مدفوع، نشانههایی مانند خون پنهان یا تغییرات غیرطبیعی DNA را شناسایی میکنند. تفاوت اصلی آنها در روش بررسی و میزان دقت است. این روشها به شرح زیر هستند:
- تست خون مخفی در مدفوع (gFOBT): این تست وجود مقدار بسیار کمی خون در مدفوع را بررسی میکند؛ این خون ممکن است با چشم دیده نشود. برخی غذاها و داروها میتوانند بر نتیجه تست تاثیر بگذارند؛ بنابراین رعایت دستورالعملهای پیش از آزمایش مهم است.
- تست ایمونوشیمیایی مدفوع (FIT یا FOB): سایت NIH در رابطه با تست FIT میگوید که نوع خاصی از خون انسان را در مدفوع شناسایی میکند و معمولا نیازی به محدودیت غذایی ندارد. این روش ساده و رایج است، اما باید در فواصل منظم تکرار شود.
- تست DNA مدفوع: این آزمایش علاوه بر خون پنهان، تغییرات DNA مرتبط با پولیپهای پیشسرطانی و سرطان روده را نیز بررسی میکند. دقت آن بیشتر است، اما نتیجه مثبت همچنان باید با کولونوسکوپی پیگیری شود.
چه کسانی باید تست سرطان روده در منزل انجام دهند؟
تستهای خانگی سرطان روده بیشتر برای غربالگری افرادی مناسب هستند که علامتی ندارند و در گروه خطر متوسط قرار میگیرند. افراد پرخطر باید درباره روش مناسب غربالگری، بهویژه کولونوسکوپی، با پزشک مشورت کنند. از جمله افرادی که میتوانند از این تستهای خانگی استفاده کنند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- افراد ۴۵ تا ۷۵ سال بدون علامت
- افراد دارای خطر متوسط ابتلا به سرطان روده
- افراد ۷۶ تا ۸۵ سال با توصیه پزشک
- افرادی که امکان یا تمایل انجام کولونوسکوپی ندارند
- افراد دارای علائم مشکلات رودهای به صورت مزمن
- افرادی که موعد غربالگری دورهای آنها رسیده است
افراد دارای علائم گوارشی، سابقه پولیپ روده یا سرطان روده، بیماری التهاب روده یا سابقه خانوادگی قوی، نباید تنها به تست خانگی اکتفا کنند و حتما نیاز معاینات بالینی قویتر دارند.
نحوه انجام تست سرطان روده در منزل
روش نمونهگیری در تستهای gFOBT، FIT و DNA مدفوع یکسان نیست؛ بنابراین قبل از شروع، راهنمای داخل کیت را کامل بخوانید. رعایتنکردن دستورالعملها یا آلودهشدن نمونه به آب و ادرار میتواند نتیجه آزمایش را نامعتبر کند.
آمادگیهای لازم پیش از انجام تست
بیشتر تستهای خانگی سرطان روده به ناشتایی یا تخلیه کامل روده نیاز ندارند. بااینحال، آمادگی دقیق به نوع آزمایش بستگی دارد:
- تست FIT/FOB: معمولا به محدودیت غذایی یا قطع دارو نیاز ندارد.
- تست FOBT گایاک (gFOBT): ممکن است لازم باشد چند روز از مصرف گوشت قرمز، برخی سبزیجات، ویتامین C و بعضی داروها خودداری کنید.
- تست DNA مدفوع: معمولا محدودیت غذایی یا دارویی خاصی ندارد.
هیچ دارویی را خودسرانه قطع نکنید و فقط طبق دستور پزشک یا آزمایشگاه عمل کنید. بهتر است نمونهگیری را هنگام قاعدگی، خونریزی فعال هموروئید یا شقاق، وجود خون واضح در ادرار و اسهال شدید به تعویق بیندازید؛ زیرا ورود خون یا مایعات دیگر به نمونه میتواند نتیجه را تغییر دهد.
روش صحیح جمعآوری نمونه مدفوع
ابتدا ادرار کنید تا نمونه با ادرار مخلوط نشود. برای جمعآوری مدفوع، از ظرف مخصوص داخل کیت استفاده کنید. اگر کیت ظرف جمعآوری ندارد، یک لگن یا ظرف یکبارمصرف تمیز، خشک و نسبتا پهن را در محل ثابت و امنی از توالت ایرانی قرار دهید؛ بهگونهای که داخل چاه نیفتد و با آب، مواد شوینده یا کف توالت تماس نداشته باشد. مدفوع را داخل آن دفع کرده و سپس مقدار تعیینشده را با ابزار کیت بردارید.
ظرف، کاغذ یا کیسه را روی دهانه چاه قرار ندهید. همچنین نمونه را از داخل کاسه توالت یا پس از تماس با آب جمعآوری نکنید. اگر کیت وسیله یا دستور متفاوتی دارد، همان دستورالعمل شرکت سازنده یا آزمایشگاه در اولویت است. نمونه نباید با آب توالت، ادرار، دستمال کاغذی یا مواد شوینده تماس پیدا کند.
ادامه نمونهگیری به نوع کیت بستگی دارد:
- در کیت سریع FIT یا FOB ایمونوشیمیایی، درپوش لوله حاوی محلول بافر باز میشود و اپلیکاتور متصل به درپوش، بهصورت عمودی در چند نقطه از مدفوع فرو میرود. سپس اپلیکاتور داخل همان لوله قرار گرفته و لوله تکان داده میشود تا نمونه با محلول ترکیب شود. در نهایت، چند قطره از محلول آمادهشده در چاهک کاست آزمایش ریخته میشود و نتیجه براساس خطوط C و T خوانده میشود.
- در تست گایاک خون مخفی مدفوع یا gFOBT، مقدار کمی از قسمتهای مختلف مدفوع با اپلیکاتور برداشته و روی ناحیه مشخص کارت یا اسلاید مخصوص قرار داده میشود. بسته به نوع کیت، ممکن است جمعآوری نمونه از سه نوبت دفع جداگانه لازم باشد. کارتها پس از نمونهگیری برای بررسی و افزودن محلول ظهور به آزمایشگاه تحویل داده میشوند.
- در تست DNA مدفوع، مدفوع حاصل از یک نوبت دفع بهطور کامل در ظرف مخصوص کیت جمعآوری و برای بررسی نشانگرهای ژنتیکی به آزمایشگاه ارسال میشود. جزئیات مربوط به افزودن محلول نگهدارنده یا برداشتن نمونه جداگانه به طراحی کیت بستگی دارد؛ بنابراین نمیتوان یک روش ثابت را برای تمام کیتهای DNA مدفوع بیان کرد.
پس از پایان کار، دستها را با آب و صابون بشویید و منتظر گذر زمان برای مشخص شدن نتیجه تست بمانید.
انواع مکمل معده و سیستم گوارش را از مثبت سبز بخواهید
تفسیر نتیجه تست سرطان روده در منزل
نتیجه تست خانگی بهتنهایی ابتلا یا عدم ابتلا به سرطان روده را قطعی نمیکند. این آزمایش فقط نشان میدهد که آیا برای بررسی دقیقتر، به آزمایش مجدد یا کولونوسکوپی نیاز است. با این حال به جدول زیر دقت کنید:
| نتیجه تست | تفسیر نتیجه | اقدام بعدی |
|---|---|---|
| مثبت | در نمونه مدفوع، خون پنهان یا تغییرات غیرطبیعی DNA شناسایی شده است. این نتیجه لزوما به معنای ابتلا به سرطان نیست؛ پولیپ، هموروئید، شقاق و بعضی مشکلات گوارشی نیز میتوانند باعث مثبتشدن تست شوند. | برای مشخصشدن علت، باید به پزشک مراجعه کرده و معمولا کولونوسکوپی انجام شود. تکرار تست خانگی جای بررسی تکمیلی را نمیگیرد. |
| منفی | در نمونه، نشانه قابلشناسایی از خون پنهان یا تغییرات DNA مشاهده نشده است. بااینحال، نتیجه منفی سرطان یا پولیپ را صددرصد رد نمیکند؛ زیرا بعضی ضایعات همیشه خونریزی ندارند. | اگر علامتی ندارید، غربالگری را در زمان توصیهشده تکرار کنید. در صورت مشاهده خون در مدفوع، تغییر مداوم اجابت مزاج یا علائم نگرانکننده، حتی با نتیجه منفی به پزشک مراجعه کنید. |
| نامعتبر | آزمایش نتوانسته نتیجه قابلاعتمادی ارائه دهد. کم یا زیاد بودن نمونه، آلودگی آن به آب یا ادرار، نمونهگیری نادرست، نشت ظرف، نگهداری یا ارسال نامناسب، تاخیر در تحویل و منقضیبودن کیت از دلایل احتمالی هستند. در کیتهای نواری، ظاهرنشدن خط کنترل نیز نتیجه را نامعتبر میکند. | تست را با یک کیت سالم و نمونه جدید، دقیقا طبق دستور سازنده یا آزمایشگاه تکرار کنید. |
دقت تست سرطان روده در منزل چقدر است؟
دقت تست خانگی به نوع آزمایش، نحوه نمونهگیری و شرایط نگهداری نمونه بستگی دارد. تستهای مدفوع میتوانند نشانههای مشکوک را شناسایی کنند، اما هیچکدام سرطان یا پولیپ را با قطعیت تایید یا رد نمیکنند:
- مثبت کاذب: گاهی تست مثبت میشود، درحالیکه فرد سرطان ندارد. خونریزی ناشی از هموروئید، شقاق، التهاب یا بعضی مشکلات گوارشی میتواند چنین نتیجهای ایجاد کند.
- منفی کاذب: ممکن است با وجود پولیپ یا سرطان، نتیجه تست منفی باشد؛ زیرا برخی ضایعات بهطور مداوم خونریزی نمیکنند یا مقدار خون و تغییرات DNA آنها برای شناسایی کافی نیست.
بنابراین نتیجه مثبت معمولا باید با کولونوسکوپی بررسی شود و در صورت وجود علائم مشکوک، حتی نتیجه منفی نیز نباید مراجعه به پزشک را به تاخیر بیندازد.
تجربه کاربران از تست سرطان روده در منزل
مرور تجربههای منتشرشده در فرومها نشان میدهد بیشتر کاربران، انجام تستهای خانگی سرطان روده را از چیزی که قبل از بازکردن کیت تصور میکردند سادهتر میدانند:
در تست FIT که فقط مقدار کمی از مدفوع برداشته میشود، بعضی افراد نوشتهاند کل نمونهگیری در چند دقیقه تمام شده و بستهبندی و ارسال نمونه نیز دردسر خاصی نداشته است. بااینحال، برای برخی کاربران جمعآوری نمونه کمی ناخوشایند، خجالتآور یا حتی دارای کثیف کاری بوده؛ بهخصوص زمانی که وسیله جمعآوری مناسب نبوده یا باید نمونه کاملتری برای تست DNA مدفوع آماده میکردند.
دریافت نتیجه برای بسیاری از کاربران بخش پراسترستری از خود آزمایش بوده است. کسانی که پاسخ منفی گرفتهاند، بیشتر از آرامش خاطر و راحتی انجام غربالگری در خانه گفتهاند.
در مقابل، بعضی کاربران پس از مشاهده نتیجه مثبت، اضطراب زیادی را تجربه کردهاند؛ اما بررسیهای بعدی تعدادی از آنها هیچ مشکلی نشان نداده یا فقط به شناسایی پولیپ یا دلایل غیرسرطانی منجر شده است.
در برخی تجربهها نیز همین تست ساده باعث شده یک مشکل مهم زودتر شناسایی شود.
در مجموع، تجربه کاربران نشان میدهد خود تست معمولا کوتاه و قابلانجام است، اما نحوه جمعآوری نمونه و انتظار برای دریافت نتیجه میتواند برای بعضی افراد ناخوشایند یا اضطرابآور باشد.
سخن آخر
تست سرطان روده در منزل روشی ساده و غیرتهاجمی برای شناسایی نشانههای اولیه بیماری است؛ اما نتیجه آن بهتنهایی تشخیص قطعی محسوب نمیشود. مثبتشدن تست همیشه به معنای ابتلا به سرطان نیست، ولی باید با مراجعه به پزشک و معمولا انجام کولونوسکوپی پیگیری شود. از طرف دیگر، نتیجه منفی نیز وجود پولیپ یا سرطان روده را بهطور کامل رد نمیکند. بنابراین اگر علائمی مانند خون در مدفوع، تغییر مداوم در اجابت مزاج، کاهش وزن بیدلیل یا درد شکمی دارید، حتی با نتیجه منفی تست نیز بررسی پزشکی را به تعویق نیندازید.
اطلاعات پزشکی زمانی قابلاعتماد است که هم به پشتوانه علمی تکیه داشته باشد و هم از نگاه متخصصان بررسی شود. به همین دلیل، مقاله «تست سرطان روده در منزل» با استفاده از منابع معتبر و تایید پزشکان و متخصصان تهیه شده تا شما با کاربرد این تستها، روش انجام و معنای نتایج آنها بهدرستی آشنا شوید. مجله مثبت سبز با انتشار بیش از ۵۰۰۰ مقاله تخصصی، تلاش کرده است پاسخ پرسشهای حوزه سلامت را به زبانی روشن، دقیق و بهروز در اختیار مخاطبان قرار دهد.
در صورتی که پاسخ به دغدغهها و سوالات ذهنی شما در قسمت سوالات متداول این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز نیست، هرگونه ابهام و پرسش خود در این زمینه را از طریق قسمت نظرات با ما در میان بگذارید تا پزشکان مثبت سبز در اسرع وقت پاسخگوی شما باشند.
