تفاوت پروبیوتیک و پریبیوتیک و پست بیوتیک در یک نگاه
شاید این روزها شما هم نام ترکیبات پروبیوتیک و پریبیوتیک و پست بیوتیک را زیاد شنیده باشید. اولین فایدهای که تقریبا تمامی دانشمندان و پزشکان برای این سه ترکیب معرفی میکنند، بهبود میکروبیوم روده و فعالیتهای گوارشی است. در این قسمت، به صورت ساده و مختصر این سه ترکیب مهم را به شما معرفی میکنیم تا بهتر با آنها آشنا شوید.
پروبیوتیک چیست؟
در پاسخ به سوال پروبیوتیک چیست، باید گفت:
- پروبیوتیکها میکروارگانیسمهای زندهای مانند برخی باکتریها و مخمرهای مفید هستند.
- مصرف آنها به مقدار کافی میتواند به حفظ تعادل فلور میکروبی روده و بهبود برخی علائم مشکلات گوارشی از جمله یبوست، سندرم روده تحریکپذیر و بعضی انواع اسهال کمک کند.
- البته اثربخشی پروبیوتیکها به نوع سویه، مقدار مصرف و شرایط هر فرد بستگی دارد. پروبیوتیکها را میتوان از طریق برخی مواد غذایی تخمیری و لبنیات غنیشده یا مکمل پروبیوتیک دریافت کرد.
پریبیوتیک چیست؟
پریبیوتیک که ممکن است با نام پرهبیوتیک نیز در برخی منابع دیده شود شامل ترکیباتی با ویژگیهای زیر است:
- برخی کربوهیدراتها و فیبرها که توسط دستگاه گوارش انسان قابل جذب و هضم نیستند.
- این ترکیبات میتوانند غذای باکتریهای مفید روده باشند و به تکثیر بیشتر آنها کمک کنند.
- باکتریهای مفید موجود در روده، پریبیوتیکها را تخمیر کرده و از آنها استفاده میکنند.
- پریبیوتیک میتواند فعالیت انتخابی برخی باکتریهای مفید روده را افزایش داده و به افزایش کارایی آنها کمک کند.
- مصرف پریبیوتیکها از طریق تاثیر بر ترکیب و فعالیت میکروبیوم روده میتواند فوایدی برای سلامت بدن داشته باشد.
البته همه فیبرها و کربوهیدراتهای غیرقابلهضم، پریبیوتیک محسوب نمیشوند؛ یک ترکیب زمانی پریبیوتیک است که بهطور انتخابی توسط میکروارگانیسمهای مفید بدن استفاده شود و برای سلامت میزبان فایده داشته باشد. از جمله بهترین پریبیوتیکها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- سیر
- پیاز
- ترهفرنگی
- مارچوبه
- موز نارس یا کمی سبز
- جو دوسر
- جو
- گندم کامل
- عدس
- نخود
- لوبیا
- سیبزمینی پخته و سردشده
- برنج پخته و سردشده
این مواد حاوی فیبرهای پریبیوتیک یا نشاسته مقاوم هستند و میتوانند غذای باکتریهای مفید روده را فراهم کنند.
پست بیوتیک چیست؟
پست بیوتیکها ترکیباتی با ویژگیهای زیر هستند:
- از میکروارگانیسمهای غیرفعالشده یا اجزای آنها تشکیل شدهاند.
- برخلاف پروبیوتیکها، حاوی باکتری زنده نیستند.
- میتوانند شامل سلولهای غیرفعالشده، اجزای دیواره سلولی و برخی مواد تولیدشده توسط میکروارگانیسمها باشند.
- بدون نیاز به زندهماندن باکتریها، میتوانند اثرات مفیدی برای سلامت بدن داشته باشند.
- معمولا پایداری بیشتری نسبت به محصولات حاوی میکروارگانیسم زنده دارند.
بهطور کلی، یک ترکیب زمانی پست بیوتیک محسوب میشود که حاوی میکروارگانیسمهای غیرفعالشده یا اجزای آنها باشد و فایده آن برای سلامت اثبات شده باشد. البته در سایت ISAPP در این رابطه میخوانیم:
هر مادهای که توسط باکتریها تولید شود، بهتنهایی پست بیوتیک محسوب نمیشود؛ متابولیتهای خالصشده بدون حضور سلول غیرفعالشده یا اجزای آن، طبق تعریف علمی جدید در این گروه قرار نمیگیرند.
پست بیوتیکها هم ممکن است در اثر فعالیت باکتریهای مفید روده ایجاد شوند و هم بهصورت فرآوردههای آماده در برخی محصولات و مکملها در دسترس باشند؛ بااینحال مکملهای پست بیوتیک هنوز بهاندازه مکملهای پروبیوتیک رایج نیستند.
سین بیوتیک چیست؟
در این میان، تعریف دیگری با نام «سینبیوتیک» مطرح میشود. سینبیوتیک در حقیقت ترکیبی از پروبیوتیک و پریبیوتیک در کنار هم است. به تصویر زیر دقت کنید:
به زبان ساده، محصولات سین بیوتیک، پروبیوتیک و پریبیوتیک در کنار یکدیگر قرار میدهند تا هم باکتری مفید وارد بدن شود و هم ترکیبات موردنیاز برای فعالیت باکتریهای مفید فراهم باشد. بااینحال، سایت ISAPP گوشزد میکند که:
وجود همزمان پروبیوتیک و پریبیوتیک روی برچسب محصول بهتنهایی کافی نیست و محصول باید برای ایجاد یک فایده مشخص برای سلامت طراحی و بررسی شده باشد.
پروبیوتیک و پریبیوتیک و پست بیوتیک را در چه شرایطی انتخاب کنیم؟
با توجه به تعاریف بالا، حتما اولین سوالی که در ذهن شما شکل گرفته است این است که کدامیک برای من بهتر است؟ چه زمانی پروبیوتیک و پریبیوتیک و پست بیوتیک را انتخاب کنیم؟ منابع اصلی آنها چیست و چه مزیتی بر دیگری دارند؟ در جدول زیر، تمامی سوالات شما در این زمینه پاسخ داده شده است:
| نام ترکیب | چه زمانی کدام بهتر است؟ | منابع خوب و در دسترس | مزیت اصلی | نکته مهم هنگام انتخاب | چه کاری انجام میدهد؟ |
|---|---|---|---|---|---|
| پروبیوتیک | برای حمایت هدفمند از میکروبیوم و برخی مشکلات گوارشی | مکملها، مواد غذایی تخمیری و لبنیات پروبیوتیک | اثر هدفمندتر برای بهبود سلامت دستگاه گوارش | سویه باکتریها و کاربرد محصول مهم است | میکروارگانیسم زنده وارد بدن میکند |
| پریبیوتیک | برای مراقبت روزانه از سلامت روده | سیر، پیاز، جو دوسر، حبوبات و موز سبز | دسترسی بهتر از طریق منابع غذایی پر استفاده | مصرف مواد غذایی پریبیوتیک را به صورت تدریجی افزایش دهید | باکتریهای مفید را تغذیه میکند |
| پست بیوتیک | وقتی استفاده از محصولی بدون میکروب زنده مدنظر است | برخی مکملها و محصولات تخصصی | دوام بیشتر در روده و در نتیجه ایجاد اثرات پایدارتر در بهبود سلامت روده | نکات مهم مربوط به مکمل مورد استفاده را با دقت مطالعه کنید | بدون باکتری زنده، ترکیبات مفید میکروبی را به بدن میرساند |
بالاخره کدامیک را انتخاب کنیم؟
از میان پروبیوتیک و پریبیوتیک و پست بیوتیک، هیچ کدام را نمیتوان در همه شرایط بهترین گزینه دانست. انتخاب مناسب به هدف مصرف بستگی دارد:
- پروبیوتیکها برای دریافت میکروارگانیسمهای زنده و دستیابی به یک اثر مشخص
- پریبیوتیکها برای تغذیه باکتریهای مفید روده
- پستبیوتیکها برای بهرهمندی از فرآوردههای میکروبی بدون مصرف میکروارگانیسم زنده
انجمن بینالمللی علمی پروبیوتیکها و پریبیوتیکها نیز تاکید میکند:
در برخی شرایط پروبیوتیکها و در شرایطی دیگر پریبیوتیکها مناسبتر هستند و مصرف همزمان آنها ممکن است اثربخشی بیشتری داشته باشد. در نهایت، بهتر است محصولی انتخاب شود که ترکیب، مقدار مصرف و اثربخشی آن برای هدف موردنظر بررسی شده باشد.
سخن آخر
پروبیوتیک و پریبیوتیک و پست بیوتیک، سه محصول متفاوت هستند که به سلامت روده و دستگاه گوارش کمک میکنند. پیش از آن که نسبت به انتخاب یکی از این سه محصول اقدام کنید، باید وضعیت دستگاه گوارش شما توسط پزشک بررسی شود و نیاز شما به هر کدام مشخص شود. پروبیوتیکها باکتریهای زنده و مفید برای دستگاه گوارش هستند و پریبیوتیکها فیبرها و کربوهیدارتهای غیر قابل هضم برای انسان هستند که غذای این میکروارگانیسمهای زنده را تامین میکنند. پست بیوتیکها محصولاتی هستند که توسط این باکتریهای زنده تولید شده و به سلامت دستگاه گوارش کمک میکنند.
هرگونه ابهام و پرسش خود در این زمینه را از طریق قسمت نظرات این مقاله از مجله داروخانه آنلاین مثبت سبز با ما در میان بگذارید تا پزشکان مثبت سبز در اسرع وقت پاسخگوی شما باشند
